“Wees altyd bereid om ’n antwoord te gee aan elkeen wat van julle ’n verduideliking eis oor die hoop wat in julle lewe.” — 1 Petrus 3:15

Terwyl ons die veertigste herdenking van die Belydenis van Belhar 1986 vier, word ons opnuut genooi om te vra: Wat is die hoop wat in ons leef, en hoe gee ons rekenskap daarvan?

Die Belydenis van Belhar bied ’n diepgaande antwoord. Dit is ’n belydenis van die Drie-enige God as ons Hoop. Gegrond in die Skrif en gevorm onder leiding van die Heilige Gees, vertel Belhar ons wie God is en hoe God se mense behoort te leef.

Die sentrale temas is helder: God versamel, beskerm en versorg; God bring eenheid; God versoen; God bring geregtigheid; en Jesus Christus is Here. Saam gee hierdie oortuigings gestalte aan ’n Christelike hoop wat nie bloot wensdenkery is nie, maar gegrond is in die werklikheid van God en in die lewe van God se mense beliggaam word.

Die God wat versamel, beskerm en versorg

Die aanhef van Belhar bely die God wat die kerk deur God se Woord en Gees versamel, beskerm en versorg—van die begin van die wêreld af tot aan die einde daarvan.

Ons is kwesbare mense. Op elke mens kan daar in ’n sekere sin geskryf staan: “Broos. Hanteer met sorg.” Ons leef te midde van onsekerheid, gevaar, lyding en verlies. Tog wys Belhar ons na die God wat die kwesbare nie verlaat nie.

God is ons Herder. God beskerm en lei ons. Christelike hoop is nie die oortuiging dat niks moeiliks ooit met ons sal gebeur nie. Dit is die versekering dat, wat ook al gebeur, ons nooit alleen loop nie.

God versamel ons. Ons behoort aan God en daarom behoort ons ook aan mekaar. Ons is deel van God se groot familie. Ons behoort; daarom het ons hoop.

Hierdie God is die Drie-enige God—Vader, Seun en Heilige Gees—wat ons leer ken deur God se selfopenbaring in Jesus Christus. Ons hoop is daarom Christus-gesentreerd en word deur die Gees gedra. Ons leef in gemeenskap met God, met mekaar en met die hele skepping. Ons is in goeie geselskap: ons is in God se geselskap.

Die hoop op eenheid

Artikel 1 van Belhar bely dat God die kerk uit die hele menslike familie roep om die een, heilige, algemene Christelike kerk, die gemeenskap van die heiliges, te wees.

Die kerk bestaan nie afgesonder van die menslike familie nie, maar ter wille van die wêreld. Die kerk is een, heilig, algemeen en Christelik.

Dat die kerk heilig is, beteken nie dat Christene volmaak is nie. Dit beteken dat ons aan God behoort en vir God se doel afgesonder is. Daarom word ons geroep om anders te leef: as instrumente van vrede, wat liefde saai waar daar haat is, hoop waar daar wanhoop is en lig waar daar duisternis is.

Die kerk is ook algemeen of katoliek: dit strek oor die hele aarde en deur alle tye heen en soek na die volheid van die waarheid. Die kerk is Christelik omdat dit aan Christus behoort. Christus, ons Profeet, Priester en Koning, roep ons tot profetiese waarheid, priesterlike liefde en sorg, en koninklike hoop.

In die hart van Artikel 1 staan die belydenis dat eenheid tegelyk ’n gawe en ’n opgawe is. Dit word deur die Gees gegee, maar dit is ook iets waarvoor die kerk voortdurend moet bid, werk en worstel.

Hierdie eenheid moet sigbaar en tasbaar word—in aanbidding, vriendskap, gasvryheid, solidariteit en gesamentlike optrede. Die geloofwaardigheid van die evangelie staan op die spel in die manier waarop Christene saamleef.

Ware eenheid is eenheid in vryheid en diversiteit. Dit is nie eenvormigheid nie. Dit wis nie ons tale, kulture, geskiedenisse en identiteite uit nie. Deur Christus kan verskeidenheid ’n seën eerder as ’n bron van verdeeldheid word.

Daarom word ons geroep om nabyheid te beoefen—om in mekaar se vreugdes en pyn, voorspoed en teëspoed te deel. Ons het simpatie (saamvoel), empatie (invoel) en interpatie nodig: interpatie dis ie vermoë om onsself in te dink en in te voel in die wêrelde van mense wie se ervarings en oortuigings van ons eie verskil.

Die hoop op versoening

Artikel 2 van Belhar verklaar dat God die boodskap en bediening van versoening aan die kerk toevertrou het.

Versoening is moontlik omdat die magte van sonde en dood in Jesus Christus oorwin is. Daarom het haat, bitterheid, vervreemding en vyandskap nie die laaste woord nie.

Dit is realistiese hoop. Dit ontken nie die diepte van menslike konflik of die wonde van die geskiedenis nie. Dit bely egter dat dié wat onversoenbaar lyk, deur die genade van God versoenbaar is.

Die kruis verkondig dat Christus die struikelblokke weggeneem het wat ons van God en van mekaar skei. Die opgestane Christus roep ons om in die werklikheid van daardie versoening te leef.

Die Christelike hoop is dat ons al meer kan word wat ons deur genade reeds in Christus is: versoende mense wat geroep is om versoenende mense te wees.

Versoening raak ons verhouding met God, met mekaar, met onsself en met die skepping. Dit maak die weg oop vir vergifnis, skuldbelydenis, berou, bekering, herstel en regstelling. Dit is nie goedkoop vrede nie. Egte versoening praat die waarheid oor onreg en soek genesing.

Die kerk word geroep om die maaltyd van versoening te bedien: om struikelblokke tot gemeenskap weg te neem en ruimtes te skep waar mense kan ontmoet, luister, vergewe, berou hê en weer kan begin.

Die hoop op geregtigheid

Artikel 3 van Belhar bely dat God op ’n besondere wyse die God van die armes, die lydendes en die verontregtes is.

God bring reg aan die verdruktes, brood aan die hongeriges, vryheid aan gevangenes en sorg aan vreemdelinge, weduwees en wese. God se geregtigheid is vir almal, maar God gee besondere aandag aan dié wie se waardigheid, vryheid en welsyn die meeste bedreig word.

Dit vra van die kerk om te vra: Wie prioritiseer God, en wie prioritiseer ons? Waar is God aan die werk, en waar is ons aan die werk?

Geregtigheid moet ’n visie, ’n waarde, ’n deug en ’n verpligting wees.

As visie help dit ons om ’n wêreld van waardigheid, vryheid en gelykheid vir almal te verbeel. As waarde vorm dit ons besluite en praktyke. As deug word dit ’n gewoonte en inklinasie. Ons praat nie net oor geregtigheid nie; ons streef nie net daarna om menseregte te bevorder nie, maar ook om regte mense te wees wat billikheid, deernis en respek beliggaam.

Geregtigheid is ook ’n verpligting. Ons is geregtigheid aan mekaar verskuldig. Dit sluit billike verdeling, herstel waar onreg gepleeg is, gelyke waardigheid en geleenthede, vryheid en ’n verbintenis tot die gemeenskaplike belang in.

Belhar roep ons om op konkrete vorme van lyding te reageer. Honger mag nooit vir ons so bekend word dat ons ons vermoë tot deernis verloor nie. Geregtigheid moet verantwoordbaarheid, maar ook sorg, genesing, rehabilitasie en herstel insluit.

Ons gedeelde menslike kwesbaarheid roep ons tot interafhanklikheid en wedersydse ondersteuning. Elke mens—ook die vreemdeling en die gemarginaliseerde—dra die teken dat hy of sy aan God behoort.

Die hoop van Belhar is daarom nie bloot dat ons self geregtigheid mag ervaar nie. Dit is dat ons God se agente, ambassadeurs en medewerkers vir geregtigheid kan word.

Jesus is Here

Die slot van Belhar bring al hierdie temas saam in die beslissende belydenis: Jesus is Here.

Dit is die diepste grond van Christelike hoop.

Die heerskappy van Christus vertroos ons, maar roep ons ook. Dit dra ons, versterk ons en gee ons moed. Omdat Jesus Here is, mag geen politieke ideologie, ekonomiese stelsel, kulturele identiteit of aardse mag ons hoogste lojaliteit opeis nie. Ons hoogste lojaliteit behoort aan Christus.

Hierdie belydenis stel ons ook in staat om te volhard. Ons kan maklik oorweldig voel deur lyding, konflik en ongeregtigheid. Ons kan medelye-moegheid ervaar en voel dat ons pogings te klein is om ’n verskil te maak.

Maar omdat Christus Here is, hoef ons nie aan wanhoop oor te gee nie.

Christelike hoop is volhardende hoop. Dit bly die koninkryk van God soek, selfs wanneer vooruitgang stadig is. Dit weier om moed op te gee omdat die toekoms uiteindelik aan die opgestane en regerende Christus behoort.

’n Belydenis om te beliggaam

Die Belydenis van Belhar is nie bloot ’n dokument wat ons moet bewonder nie. ’n Belydenis is ’n oproep tot beliggaming.

Om die God te bely wat versamel, beskerm en versorg, is om self die eensames in te sluit, die kwesbares te beskerm en vir dié in nood te sorg.

Om die eenheid van die kerk te bely, is om verdeeldheid te weerstaan en sigbare gemeenskap te beoefen.

Om versoening te bely, is om vredemakers te word.

Om God se geregtigheid te bely, is om te staan waar God staan, veral by dié wat ly en verontreg word.

En om te bely dat Jesus Christus Here is, is om ons hoogste lojaliteit en gehoorsaamheid te gee aan Hom wie se heerskappy gekenmerk word deur geregtigheid, vrede en vreugde.

Terwyl ons veertig jaar van die Belydenis van Belhar herdenk, mag ons rekenskap gee van die hoop wat in ons leef—nie alleen met woorde nie, maar ook in die manier waarop ons leef.

Ons hoop is die Drie-enige God: die God wat versamel, beskerm en versorg; die God wat eenheid gee; die God wat versoen; die God wat geregtigheid bring; en die God wat Homself in Jesus Christus, ons Here, aan ons bekend maak.