As jy Beaufort-Wes vanaf Leeu Gamka op die N1 binnekom, is dit soos ’n oase wat jy binnery na urelange se uitgestrekte vlaktes. Maar hierdie oase is meer as net skilderagtige Karoo-landskappe. Hier leef mense uit verskillende kulture, agtergronde en geskiedenisse saam, met die uitdaging om ’n gemeenskap te vorm waarin almal kan floreer.

Dis egter makliker gesê as gedaan. Om kerk te wees, beteken meer as om op ’n Sondag saam te kom. Dit beteken om jou oë oop te hou vir die nood rondom jou en te vra: Wat kan ons doen? In ’n gemeenskap wat deur werkloosheid, armoede en vele ander uitdagings geteister word, is dit egter geen maklike taak nie. Dit verg hoopvolle visie, deursettingsvermoë en entoesiastiese leierskap.

In Beaufort-Wes is daar ’n mooi storie om te vertel van mense wat hierdie uitdaging aanvaar het. ’n Storie van ’n NG Kerk-gemeente wat oor die jare ’n groot verskil in die gemeenskap gemaak het én van drie gemeentes wat ontdek het hoeveel meer moontlik is wanneer hulle saamwerk. Wat word moontlik wanneer mense besluit om nie net die nood rondom hulle raak te sien nie, maar om daarop te reageer – en dit saam te doen?

Een van die gemeentes waar hierdie ingesteldheid sigbaar is, is by Gamka-Oos. Ons het by ds. Albertus van Zyl gaan hoor hoe die gemeente probeer om ’n verskil in die gemeenskap te maak en later ook hoe die drie NG Kerk-gemeentes hul kragte saamsnoer.

Gamka-Oos is ’n gemeente wat betrokke is in hulle gemeenskap

In ’n dorp waar werkloosheid en armoede deel van mense se daaglikse werklikheid is, kan die kerk nie afsydig staan nie; hande kan uitgesteek word. Albertus vertel: “Ons gemeente fokus baie sterk op Diens van Barmhartigheid en hulpverlening. ’n Deel van ons gemeente is baie hulpbehoewend, daarom het ons die Gemeenskapsorgprojek in die lewe geroep.

“Uit hierdie projekfonds word kos aan behoeftiges verskaf, kinders van skoolklere voorsien, met begrafniskostes gehelp, mense wat hier in Beaufort-Wes gestrand sit van trein- of buskaartjies voorsien en nog vele ander mense in noodgevalle gehelp.”

Maar dit is nie al nie – hul lidmate is ook baie aktief betrokke by ACVV Hesperos, hul huis vir bejaardes, terwyl hul gemeente se kleuterskool, Kleuterland, reeds meer as 60 jaar bestaan. Wat hulle ook baie verbly, is dat 75% van die leerders uit die bruin gemeenskap kom; ’n teken van die toenemende integrasie van die gemeenskap oor die jare.

’n Winkel wat meer as goedere verkoop

Dan is daar ook ’n baie suksesvolle winkel. “Ons Gamka-Oos Negosiewinkel waar tweedehandse klere en ander huishoudelike goedere verkoop word, het vyf jaar gelede op klein skaal begin,” vertel Albertus. “Dit het intussen gegroei tot ’n integrale deel van ons gemeentebediening.

“Dit word vanuit ons kerksaal bedryf en werk as volg: alles wat mense nie meer gebruik nie, word gebring, geprys en georden, waarna dit teen ’n baie billike prys aan die hele gemeenskap van Beaufort-Wes beskikbaar gestel word. Die winkel is drie dae per week oop en word deur vrywilligers uit die gemeente bedryf. Die een helfte van die fondse gaan na die Gemeenskapsorgprojek en die ander helfte na die gemeente se lopende begroting.

“Die geheim van die projek is dat donateurs dit nie as ’n stortingsterrein vir rommel beskou nie, maar netjiese, goeie gehalte en bruikbare ware skenk. Die ontvangers van die ware ontvang nie net ’n swart sak vol ou goedere nie, maar het die voorreg om self uit te soek en te besluit wat hulle wil koop. Daarmee word hulle menswaardigheid behou.”

Dit is ’n eenvoudige konsep, maar agter die winkel lê ’n belangrike beginsel: hulpverlening hoef nie mense se waardigheid weg te neem nie. Inteendeel, dit kan juis aan mense die geleentheid gee om self te kies en besluite te neem. Só word ’n gewone tweedehandse winkel ook ’n plek waar omgee en menswaardigheid hand aan hand gaan.

Drie gemeentes in Beaufort-Wes, een gemeenskap

’n Mens wonder dikwels wat gebeur wanneer gemeentes hulself oopstel vir die nood van die gemeenskap en begin saamwerk. Albertus vertel: “Tot ongeveer 25 jaar gelede het elke gemeente op sy eie gefunksioneer. Beide Moedergemeente en Gamka-Oos het toe twee voltydse predikante gehad en Gamkavallei een.

“Vanaf 2002 was daar van die vyf voltydse predikante egter net twee oor wat al drie gemeentes moes bedien. Ons moes dus besluit of ons die drie gemeentes as een gaan laat funksioneer of voortgaan om elkeen sy eie identiteit te ontwikkel. Daar is op laasgenoemde besluit, maar die gemeentes sou baie nouer saamwerk.”

Die twee predikante, Albertus van Zyl en Nastasia Vosloo-Steyn, bestuur tans die proses. “Baie energie het losgekom,” vertel Albertus, “en sterk leiers uit die gemeentes het na vore gekom, veral vroue. Dit was verstommend om hierdie proses gade te slaan. Ons wil erkenning gee vir dit wat ds. Hercules van Huyssteen, ds. Japie van Straaten en ds. René Potgieter in die verlede hiertoe bygedra het.

Wat aanvanklik dalk soos ’n noodgedwonge aanpassing gelyk het, het uiteindelik nuwe energie in die gemeentes losgemaak. Dit wys wat kan gebeur wanneer gemeentes nie net vra hoe hulle hul eie identiteit kan behou nie, maar ook hoe hulle hul kragte tot voordeel van die groter gemeenskap kan saamvoeg.

“Saam kan ons meer doen”

“Oor die jare het verskeie diakonale inisiatiewe in Beaufort-Wes ontstaan,” vertel Albertus. “Hier is byvoorbeeld ’n baie groot Badisa-kantoor wat drie fokusareas het, naamlik Badisa Ouer Persone, Badisa Belindia Creché en Badisa Maatskaplik wat 13 personeellede in diens het.

“Wat dit so besonders maak, is dat al drie gemeentes baie nou met hierdie drie Badisa-inisiatiewe saamwerk, veral met die maatskaplike afdeling.”

Die KOM WERK-projek bestaan al langer as dertig jaar en is ’n gesamentlike projek van die drie NG Kerk-gemeentes en Badisa. “Ons verskaf werk aan werklose mense en die dorp word – danksy hulle – skoon en netjies gehou,” verduidelik Albertus. “Ons is egter baie afhanklik van donasies om die projek aan die gang te hou.

“In ’n dorp soos Beaufort-Wes, waar werkloosheid en armoede ’n groot deel van die gemeenskap se werklikheid vorm, bly finansies egter altyd ’n geweldige uitdaging, asook die nood wat daagliks hier toeneem.

“Ons bly egter hoopvol, danksy die positiewe veranderinge wat dit meegebring het in die gemeenskap, naamlik dat soveel meer vrywilligers betrokke geraak het by hierdie dienste en baie meer mense bewus geraak het van die nood in ons gemeenskap en geleer het om meer te gee.

“Ons grootste droom is om die drie gemeentes en al hierdie aksies in stand te hou.”

Wanneer hoop sigbaar word

Beaufort-Wes se verhaal wys dat gemeenskapsbetrokkenheid nie noodwendig met groot gebare begin nie. Dit begin wanneer mense die nood rondom hulle raaksien en besluit om iets daaraan te doen – saam met ander en met dit wat hulle reeds het.

Miskien is dit die uitdaging wat hierdie Karoo-gemeenskap ook aan ander gemeentes rig: om nie te vra wat ons nié het nie, maar eerder wat ons wél kan gee. ’n Gemeente se hande, tyd, gawes en bereidwilligheid om saam te werk, kan ’n groter verskil maak as wat ons besef.

Want wanneer die kerk haar deure én haar hart vir die gemeenskap oopmaak, word hoop sigbaar.

Vir meer inligting kan ds. Albertus van Zyl by esnavanzyl@telkomsa.net gekontak word of Gamka-Oos se kerkkantoor by gamkaoos@gmail.com.

Hierdie storie vorm deel van Sinani

Sinani is ’n storie-reeks van Diensgroep Diaconia wat gemeentes se verhale van diensbaarheid, barmhartigheid en saamleef dokumenteer en vier. Sinani beteken “Ons is met julle” en nooi die kerk om weg te beweeg van doen vir mense na leef saam met mense.

Deur hierdie verhale ontdek ons hoe diakonaat gestalte kry waar gemeentes langs mense staan, verhoudings bou en ook self deur dié ontmoetings verander word.

Vind meer uit oor Sinani hier.